Μουμπάι

“Όραμα για τη Μουμπάι: Μετατροπή της Μουμπάι σε πόλη παγκόσμιας κλάσης μέχρι το 2013”

Photos: Tobias Mayer

Νταράβι
Η μεγαλύτερη παραγκούπολη της Ασίας, το Νταράβι είναι ο τόπος κατοικίας και εργασίας για περισσότερους από μισό εκατομμύριο ανθρώπους. Αρχικά βρισκόταν στα προάστια, όμως η ταχεία ανάπτυξη της μεγαλούπολης της Μουμπάι είχε ως αποτέλεσμα να ενταχθεί στον αστικό ιστό. Σήμερα το Νταράβι βρίσκεται ακριβώς δίπλα στην οικονομικά ανεπτυγμένη περιοχή Bandra Kurla στην καλύτερη τοποθεσία στο κέντρο της πόλης.
Στο "Όραμα για τη Μουμπάι" οι πολεοδόμοι θέλουν να την κάνουν μια πόλη διεθνών προδιαγραφών "μέχρι το 2013". Σύμφωνα με το σχέδιο, το Νταράβι θα κατεδαφιστεί και θα αναδομηθεί με συγκροτήματα πολυώροφων κτιρίων για τους κατοίκους της παραγκούπολης, ενώ η υπόλοιπη έκταση θα χρησιμοποιηθεί για εμπορικά κέντρα και πολυτελή διαμερίσματα. Αυτό, όμως, που χρειάζεται περισσότερο η Μουμπάι είναι η βελτίωση των βασικών κοινωνικών παροχών, όπως η επέκταση του οδικού δικτύου, των δημόσιων μεταφορών και του δικτύου αποχέτευσης. Επιπλέον, η υγειονομική περίθαλψη και η δημόσια ασφάλεια της πλειοψηφίας των κατοίκων πρέπει να βελτιωθεί (Bronger 2004).
Υπάρχει έντονη αντίθεση σε αυτό το σχέδιο από τους κατοίκους του Νταράβι, οι οποίοι πιστεύουν ότι γίνεται προς όφελος των πλουσίων και ισχυρών. Δεν τους έχουν συμπεριλάβει στην διαδικασία του σχεδιασμού και αισθάνονται ότι τους αγνοούν

1. Διαβάστε την σύντομη εισαγωγή και συζητήστε για τη σημασία του "Οράματος για τη Μουμπάι".
Αν χρειάζεστε περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να ανατρέξετε στο άρθρο εφημερίδας στο κάτω μέρος της σελίδας.
2. Δημιουργήστε στον πίνακα της τάξης ένα σχέδιο που θα δείχνει την υφιστάμενη κατάσταση και την προγραμματισμένη μετατροπή του Νταράβι.
3. Ξεκινήστε μια συζήτηση
α. Παρακάτω θα βρείτε 15 σημεία με διαφορετικές απόψεις για το "Όραμα για την Μουμπάι".
β. Σχηματίστε τουλάχιστον 4 ομάδες (το πολύ 2 άτομα ανά σημείο) και συζητήστε την μελλοντική ανάπτυξη του Νταράβι.

Συζήτηση

Οι κάτοικοι του Νταράβι

Η Sari Nabim, 16 χρονών, ξεκίνησε και αυτή την ημέρα της στις 4. Είναι ρακοσυλλέκτρια στην περιοχή των Carantos. Στον δρόμο της για το σπίτι των Carantos, η Sari περιπλανιέται στους δρόμους ψάχνοντας στα σκουπίδια που έχουν πετάξει οι μαγαζάτορες. Στις 10 η ώρα έχει ήδη αδειάσει τους κάδος απορριμμάτων και από τα 24 διαμερίσματα της πολυκατοικίας όπου μένουν οι Carantos. Στην συνέχεια διαχωρίζει τα περιεχόμενα των κάδων: χαρτί, πλαστικό, μέταλλο και δέρμα. Μετά, ψάχνει στον κάδο του δήμου στο δρόμο που μένει η Ani Pewars, αλλά και στου δρόμους γύρω από το εμπορικό κέντρο. Τέλος, πουλάει ότι έχει συγκεντρώσει στα καταστήματα της περιοχής που αγοράζουν ανακυκλώσιμα υλικά.

Λίγα τετράγωνα μακριά, η 52χρονη Ani Pewar, καμαριέρα των Carantos, έχει ξυπνήσει από τις 4 το πρωί. Πρέπει να μαγειρέψει πρωινό και μεσημεριανό για την οικογένειά της πριν φύγει από την παραγκούπολη στις 6:30. Στον δρόμο για το σπίτι των Carantos ρίχνει μια σακούλα με περισσεύματα από λαχανικά και ψάρια στον κάδο του δήμου στο τέλος του δρόμου.

Πέντε η ώρα το πρωί, βρέχει και μια νέα μέρα ξεκινά για την Rose Carantos στην περιοχή Borivli της Μουμπάι. Η 42χρονη ετοιμάζει το μεσημεριανό γεύμα σε πακέτο για τον σύζυγό της τον Duran, στέλνει τα παιδιά της Mary και Ruben στο σχολείο και πρέπει να είναι στο γραφείο της, που βρίσκεται 40 χλμ. μακριά από το σπίτι της, το αργότερο στις 9:30 π.μ. Τρέχει στην πόρτα του διαμερίσματός της και παίρνει το γάλα που της έφερε ο γαλατάς, με το οποίο γεμίζει μια κατσαρόλα και ρίχνει την συσκευασία στον κάδο απορριμμάτων.

Οι κάτοικοι προειδοποιούν ότι η ανάπλαση της περιοχής θα επιφέρει προβλήματα όχι μόνο στους ίδιους αλλά και σε όλους τους κατοίκους της Μουμπάι. "Παίρνουμε όλη την βρωμιά της πόλης και βγάζουμε το προς το ζην από αυτή," λέει ένας κάτοικος. "Αν γίνει ανάπλαση του Νταράβι, όλα αυτά τα σκουπίδια θα μείνουν στους δρόμους και στο τέλος οι άνθρωποι που θα ζουν στα πολυώροφα κτίρια θα πρέπει να κατεβαίνουν και να αντιμετωπίζουν την βρωμιά."

Οι κάτοικοι του Νταράβι δεν είναι αντίθετοι στο σχέδιο ανάπλασης, αλλά αμφισβητούν τον τρόπο με τον οποίο γίνεται η ανάπλαση.

Οι κάτοικοι της παραγκούπολης θα χάσουν της ζωτική τους βάση.

“Dharavi is today a very smelly place.” 

They see Shanghai as a role model for Mumbai (see also newspaper article).

They are not interested in the future of the slums.

Οι πλούσιοι της Μουμπάι

Η έκθεση McKinsey. Η έκθεση καλούσε σε μια μεταμόρφωση σε μια πόλη διεθνών προδιαγραφών. Αναφέρει: Η Μουμπάι βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σημείο. Χωρίς ένα σημείο καμπής, θα υπάρξει κατάρρευση. Η έκθεση υποστηρίζει την κατασκευή ενός εκατομμυρίου διαμερισμάτων για οικογένειες με χαμηλό εισόδημα, καθώς και ενός "αποθέματος υποδομών" για επενδύσεις στην ύδρευση, στην εκπαίδευση και στις μεταφορές. Τέλος, οι πολιτικές πρέπει να είναι πιο αποτελεσματικές, αποδοτικές και διαφανείς για όλη την πόλη.

Ο αρχιτέκτονας και πολεοδόμος Mukesh Mehta. Είναι ο άνθρωπος πίσω από το σχέδιο "Όραμα για τη Μουμπάι" και υποστηρίζει ότι υπήρξε διεξοδική διαβούλευση. "Έχουμε δημοκρατία και οι παραγκουπόλεις αποτελούν μεγάλες δεξαμενές ψηφοφόρων για τις κυβερνήσεις," εξηγεί. "Εάν δεν υπήρχε υποστήριξη για το έργο ανάπλασης, η κυβέρνηση δεν θα έδινε ποτέ το πράσινο φως," προσθέτει ο Mr Mehta, που είναι επίσης σύμβουλος της κυβέρνησης της περιφέρειας της Maharashtra για το θέμα της ανάπλασης του Νταράβι.

Η κυβέρνηση. Το κάλεσμα της έκθεσης McKinsey και άλλων συνοψίσθηκε στο "Όραμα για τη Μουμπάι", το οποίο θα υλοποιηθεί έως το 2013. Μέσα στα επόμενα χρόνια, 50 δισ. δολάρια των Η.Π.Α. θα δαπανηθούν για την ανάπτυξη της μητροπολιτικής περιοχής. Μαζί με την καλύτερη ποιότητα ζωής, θα ενισχυθεί και η οικονομική ανάπτυξη της πόλης.

Η κυβέρνηση της Maharaschtra

Η συγγραφέας και αρχιτέκτονας Neera Adarkar. 'Γιατί να καταστρέψουμε τα σπίτια και τις ζωές των ανθρώπων που έχτισαν την πόλη και ζουν εκεί για δεκαετίες;' αναρωτιέται. 'Επειδή δεν θέλετε να βλέπετε την ταπείνωση των φτωχών της Ινδίας από τα πολυτελή και ψηλά διαμερίσματά σας, καθώς βγάζετε χρήματα και επιτυχία, η μόνη επιλογή είναι να τους βγάλετε με την βία εκτός. Δεν μπορείτε απλά να ευχηθείτε να φύγουν.'

Ο αρχιτέκτονας Charles Correa. 
"Υπάρχει μικρός οραματισμός. Πρόκειται περισσότερο για παραισθήσεις." 
"Η Μουμπάι πρέπει να αναβαθμίσει δραματικά βασικές κοινωφελείς υπηρεσίες: οδικό δίκτυο, δίκτυο αποχέτευσης, περίθαλψη, ασφάλεια. Όσο πιο όμορφη κάνουμε την πόλη, τόσο περισσότεροι θα έρθουν να μείνουν σε αυτήν."

Ο πρόεδρος της Εθνικής Ένωσης Κατοίκων Παραγκουπόλεων, Jockin Arutham. 
"Το Νταράβι έχει γίνει ένα χρυσωρυχείο που βρίσκεται στην καρδιά της Μουμπάι. Δεν είναι καλό για τους φτωχούς, αλλά μόνο για την κοπή χρήματος."

Οι διαφωνούντες

Άρθρο εφημερίδας: ΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ - Για μια νέα Μουμπάι, με μεγάλο κόστος 
URBAN DEVELOPMENT – For a new Mumbai, at great cost  - ANUPAMA KATAKAM

Μετά την κατεδάφιση παραγκουπόλεων από την δημοτική επιχείρηση του Birhanmumbai στην προσπάθεια να κάνει τη Μουμπάι μια "πόλη παγκόσμιας κλάσης", απειλείται η στέγαση και η διαβίωση των κατοίκων.
Η φιλόδοξη "Σαγκαηοποίηση" της Μουμπάι έχει αρχίσει. Ο επικεφαλής υπουργός Vilasrao Deshmukh σήμανε την αρχή του έργου, το οποίο ήταν πρωτοβουλία της πρώην κυβέρνησης του Δημοκρατικού Μετώπου, ανακοινώνοντας ένα μεγάλο χρηματοδοτικό πακέτο (περίπου 25 εκ. δολάρια των Η.Π.Α.) στις αρχές του Δεκεμβρίου του 2004 και στην συνέχεια διοργάνωσε μια τεράστια κίνηση καθαρισμού της μητρόπολης.
Ενώ το τελικό αποτέλεσμα θα μπορούσε να ωφελήσει όλους τους πολίτες, ο αρχικός αντίκτυπος είναι βέβαιο ότι θα είναι πιο δύσκολος για τους φτωχούς και αφανείς. Μέχρι τώρα, περισσότερες από 45,000 παράγκες έχουν κατεδαφιστεί, εκτοπίζοντας σχεδόν 100,000 άτομα, αλλά απελευθερώνοντας 300 στρέμματα (120 εκτάρια) γης. Ακτιβιστές, κοινωνικοί λειτουργοί και πολεοδόμοι κατηγορούν την κυβέρνηση για αναισθησία, καθώς έχει εκδιώξει ένα μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων της. Τελικά η λύση για τα προβλήματα της Μουμπάι είναι η εκκαθάριση της πόλης από τους φτωχούς και η κατασκευή έργων που θα ωφελούν λιγότερο από το 40% του πληθυσμού; Ή πρόκειται απλώς για ένα τέχνασμα για την απελευθέρωση πολύτιμων ακινήτων;
Αναμφίβολα, η Μουμπάι έχει κορεστεί. Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει διάφορες προσπάθειες για τον εξορθολογισμό της ανάπτυξης, τη βελτίωση των υποδομών και τη διαχείρηση της εισροής μεταναστών από την επαρχία. Μολονότι μερικά προγράμματα υλοποιήθηκαν, πολλά παρέμειναν στα χαρτιά. Τον Νοέμβριο του 2001, η κυβερνητική οργάνωση "Πρώτα η Μουμπάι" με αντιπροσώπους από τον επιχειρηματικό κόσμο και με την υποστήριξη της κυβέρνησης, ανέθεσε στην διεθνή εταιρεία συμβούλων McKinsey την κατάρτιση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου για την πόλη.
Η McKinsey παρουσίασε ένα σχέδιο τον Σεπτέμβριο του 2003 για την συνολική ανάπτυξη της πόλης για την επόμενη δεκαετία. Το σχέδιο αυτό, σε συνδυασμό με τις στρατηγικές της κυβέρνησης, ονομάστηκε "Όραμα για τη Μουμπάι". Συστάθηκε λοιπόν, μια ειδική ομάδα για την θέσπιση στρατηγικών και την εκτέλεση του έργου, το οποίο έχει ως σκοπό να γίνει η Μουμπάι μια "πόλη παγκόσμιας κλάσης" μέχρι το 2013 με εκτιμώμενο κόστος περίπου 50 δισ. δολάρια των Η.Π.Α.
Ουσιαστικά, η McKinsey επικεντρώθηκε σε έξι βασικούς τομείς: την οικονομική ανάπτυξη, τις μεταφορές, τη στέγαση, διάφορες υποδομές (για να εξασφαλίσει πόσιμο νερό, αποχέτευση, εγκαταστάσεις υγείας και μείωση της ρύπανσης), τη χρηματοδότηση των έργων και τη διακυβέρνηση. Η έκθεση της McKinsey έλεγε ότι για την αναδιοργάνωση της Μουμπάι, είναι απαραίτητοι ρυθμοί ανάπτυξης της τάξεως του 8% με 10%, έναντι του σημερινού 2,4%. Αυτό συνεπάγεται τη δημιουργία περίπου μισού εκατομμυρίου θέσεων εργασίας. Όσον αφορά την στέγαση, η διαθεσιμότητα γης θα πρέπει να αυξηθεί κατά 50% με 70%, πέραν της αύξησης των συντελεστών δόμησης και της χαλάρωσης των κανονισμών της παράκτιας ζώνης.
Πάνω από έξι συγκοινωνιακά έργα θα επωφελούνταν άμεσα από επενδύσεις ύψους 25 εκ. δολαρίων των Η.Π.Α.. Προβλέπεται ότι το 2013 η Μουμπάι θα είναι μια πόλη με φαρδείς δρόμους, σύγχρονους αυτοκινητόδρομους και πιο άνετα τρένα και λεωφορεία, όμορφους παραλιακούς δρόμους, πάρκα και παιδικές χαρές. Δεν θα υπάρχει έλλειψη κοινωφελών υπηρεσιών, όπως η παροχή νερού, η ηλεκτροδότηση και η αποχέτευση. Για να γίνει όλο αυτό εφικτό όμως, οι μη εκπροσωπούμενοι στα κοινά φτωχοί θα πρέπει να πληρώσουν το τίμημα. Για να υπάρξει διαθέσιμη γη για αυτά τα έργα, αποφασίστηκε η απελευθέρωση της κρατικής περιουσίας από τους σφετεριστές. Έτσι κατά την πρώτη δράση "καθαρισμού" στις αρχές του Δεκεμβρίου του 2004, δόθηκε εν λευκώ εξουσιοδότηση στη Δημοτική Επιχείρηση του Brihanmumbai (BMC) να κατεδαφίσει τις παραγκουπόλεις που είχαν σφετεριστεί δημοτική και κρατική γη μετά το 1995. Για όσες υπήρχαν πριν το 1995 έγιναν πράξεις τακτοποίησης. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της BMC, μέχρι τον Δεκέμβριο, 83 ομάδες εργατών κατεδάφισαν περίπου 45.000 παράγκες σε όλη την πόλη.
Οι χιλιάδες άνθρωποι που έμειναν άστεγοι δεν έχουν ασφαλή καταφύγια. Ζουν με την ελπίδα ότι θα τους παρασχεθούν σύντομα ορισμένες ελαφρύνσεις. "Έχει κρύο, δεν έχουμε τροφή και δεν μπορούμε να πάμε στην δουλειά γιατί δεν υπάρχει κάποιο μέρος που να μπορούμε να αφήσουμε τα υπάρχοντά μας," λέει η Sunita Kaude, η οποία ήρθε από την Marathwada με τον σύζυγό της και τα δύο τους παιδιά το 1996 και εγκαταστάθηκαν σε μια παραγκούπολη στην Colaba στη νότια Μουμπάι. "Καθαρίσαμε το έδαφος, που ήταν βαλτώδες, και το κάναμε κατοικήσιμο. Τώρα θέλουν την γη. Οι πολιτικοί υποσχέθηκαν να τακτοποιήσουν τα σπίτια μας αν τους ψηφίσουμε. Έλεγαν ότι θα το κάνουν για όσους έκτισαν τα σπίτια τους πριν το 2000. Τι συνέβη με αυτό;" Οι πολιτικοί αθέτησαν τις υποσχέσεις τους. Επιπλέον, η Sunita δεν μπορεί να διεκδικήσει πολλά, καθώς αυτή και οι γείτονές της έκτισαν τις καλύβες τους σε ορυζώνες, το οποίο είναι παράνομο.
"Δεν έχουμε συγκεκριμένο στόχο, αλλά σκοπός μας είναι να απαλλαγούμε από κάθε παράνομη παράγκα στην πόλη" λέει ο Prakash Patil, ένας επίκουρος δημοτικός επίτροπος που επιβλέπει ένα μέρος της δράσης καθαρισμού. "Οι κατεδαφίσεις ήταν στην αντζέντα της κυβέρνησης αλλά λόγω των δύο εκλογικών διαδικασιών του περασμένου έτους δεν μπόρεσαμε να τις πραγματοποιήσουμε. Η Εκλογική Επιτροπή δεν επέτρεπε να γίνουν. Αλλά μόλις ανέλαβε η νέα κυβέρνηση, αρχίσαμε την εκκαθάριση. Μέχρι την πρώτη εβδομάδα του Ιανουαρίου πάνω από 300 στρέμματα είχαν ελευθερθεί.", λέει.
Σύμφωνα με τον Sharit Bhowmik, έναν κοινωνιολόγο που συμμετέχει σε προγράμματα αποκατάστασης, οι παραγκουπόλεις προβάλλονται ως η αιτία των περισσότερων, αν όχι όλων, των προβλημάτων της πόλης. Η γενική ιδέα είναι ότι παράγουν βρωμιά, γεννούν εγκληματίες και σφετερίζονται εγκαταστάσεις που θα έπρεπε δικαιωματικά να χρησιμοποιούνται από τους "φορολογούμενους πολίτες". Δεν έχει διερευνηθεί το κατά πόσον οι κάτοικοι των παραγκουπόλεων είναι πραγματικά υπεύθυνοι για την οικονομική επιβάρυνση των αστικών παροχών, αλλά αυτές οι απόψεις είναι βολικές και χρησιμοποιούνται ως επιχειρήματα για τις κατεδαφίσεις.
Ο Bhowmik επισημαίνει ότι τα πολυώροφα κτίρια θα προκαλέσουν μεγαλύτερη επιβάρυνση στις δημόσιες κοινωφελείς επιχειρήσεις (ύδρευση, αποχέτευση, σκουπίδια κτλ), καθώς η κατανάλωσή τους είναι πολύ υψηλότερη από ότι των παραγκουπόλεων. Εκτός αυτού, πολλοί καταυλισμοί κτίστηκαν σε ελώδεις εκτάσεις, όπου οι έποικοι έκαναν την γη κατοικήσιμη με προσχώσεις. Δεδομένου ότι το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς έχει ήδη γίνει, είναι έυκολο τώρα για την κυβέρνηση να διεκδικεί την κυριότητα της γης. "Αν θέλεις να αντιμετωπίσεις τα προβλήματα της πόλης, θα πρέπει να αναρωτηθείς γιατί πολλαπλασιάζονται τόσο γρήγορα οι φτωχοί στη Μουμπάι", λέει ο Bhowmik. Η συρρίκνωση των ευκαιριών απασχόλησης στον μεταποιητικό τομέα της πόλης έχει ωθήσει τους εργαζόμενους στην χαμηλού εισοδήματος και επισφαλή απασχόληση στην άτυπη οικονομία. "Μην υποτιμάτε αυτόν τον τομέα, διότι είναι ζωτικής σημασίας για την λειτουργία της πόλης", λέει ο Bhowmik.
Παράλληλα, οι χαμηλής ειδίκευσης μετανάστες από μικρότερες πόλεις και αγροτικές περιοχές που έρχονται στην πόλη αναζητώντας εργασία λόγω της ξηρασίας ή άλλων αντίξοων συνθηκών, βοηθούν στην αύξηση του φτωχού πληθυσμού. Αυτό που είναι χειρότερο, προσθέτει, είναι τα προγράμματα αποκατάστασης με τις κατεδαφίσεις. Οι περισσότεροι φτωχοί ζουν κοντά στους χώρους εργασίας τους. Όταν η κυβέρνηση εφαρμόζει τα προγράμματα αποκατάστασης, μετακινούνται σε ακατοίκητες περιοχές ή σε περιοχές που βρίσκονται σε τόσο μεγάλη απόσταση από τους χώρους εργασίας τους, που πρέπει να δαπανήσουν μεγάλο μέρος των αποδοχών τους μόνο για να πάνε στην δουλειά τους.
Αν και η πρόθεση στο να μετατραπεί η Μουμπάι σε βιώσιμη και αποδοτική πόλη δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση, το θέμα είναι το κατά πόσο μπορεί να αναμορφωθεί πάνω στα συντρίμια των χιλιάδων παραγκών. Ένα μεγάλο μέρος του σχεδίου "Όραμα για το Μουμπάι" έχει κηρυχθεί υπέρ του πλούτου, των ιδιωτικοποιήσεων και των κατασκευών. Ακόμη και η βιωσιμότητα μερικών από τα μεγαλύτερα έργα του είναι υπό συζήτηση, ιδίως επειδή πολλά από τα προηγούμενα έργα δεν ήταν τόσο επιτυχημένα. Ίσως η Μουμπάι τελικά να μετατραπεί σε Σαγκάη, ευελπιστώντας όμως αυτό να μην γίνει εις βάρος των περιθωριοποιημένων.
Πηγή: http://www.hinduonnet.com/fline/fl2202/stories/20050128002004600.htm